Friday, July 3, 2009

Η μεταμόρφωσης- Frans Kafka

Το έργο του Frans Kafka (1883-1924) παρέχει ένα δυσοίωνο απολογισμό για το τι συμβαίνει όταν το υποκείμενο απογυμνώνεται από τις παραδοσιακές προσδιοριστικες κατηγορίες της προσωπικής ταυτότητας. Στο έργο ''η Μεταμόρφωση'' (1915) ο Κάφκα δραματοποιεί το συναίσθημα της αλλοτροίωσης, Περιγράφει αναλυτικά τα αισθήματα ενοχής , κατωτερότητάς και ανασφάλειας που δοκιμάζει ο Γκρεγκορ Σαμσα. Αυτό είναι το εκτενέστερο Εργο του Καφκα που ολοκληρωσε εν ζωή . Περιγράφει ένα κόσμο όπου οι άνθρωποι είνα παγιδευμένοι χωρίς ελπίδα. Μοναδική λύση για τον Γκρέκορ είναι ο Θάνατος . Το έργο αυτοαποτελεί επιτομή της γραφής του Κάφκα. Παρουσιάζει συνήθως μαι απίθανη κατάσταση αναπτύσσοντας την ιστορία με απόλυτο ρεαλισμό και προσοχή στη λεπτομέρεια . Η γραφή του φαίνεται τελείως ρεαλιστική καθώς αποκλείει απο την μια την πιθανότητα το αρχικό συμβάν να είναι όνειρο , ενώ απο την άλλη είναι αδύνατον να έχει συμβεί . Αναγκάζει έτσι τον αναγνώστη να αναζητήσει βαθύτερα νοήματα στην ιστορία . Τα έντονα αυτοβιογραφικά στοιχεία του έργου, παρουσιάζουν πολλές ομοιότητες με τον Κάφκα ο οποίος αισθανόταν σαν έντομο μπροστά στον αυταρχικό του πατέρα και τραυλίζει όταν του μιλούσε. Ο ήρωας του έργου φοβάται τον πατέρα του ο οποίος τον κακοποιεί επανειλημμένα. Η μητέρα του ήρωα όπως και του συγγραφέα σωπαίνει όταν ο βάναυσος της σύζυγος είναι παρών. Λόγω μιας αίσθησης καθήκοντος προς τους γονείς του και της ανάγκης για χρήματα ο Καφκα αναγκάστηκε να κάμει μαι δουλειά γραφείου με πολλές υπερωρίες κάτι που τον απέκοβε από την συγγραφική του δραστηριότητα. Η αγαπημένη του αδερφή τον πρόδωσε συμμαχώντας με τους γονείς και επιμένει πως πρέπει να απαλλαγούν από την σιχαμερή του παρουσία. Στις επιστολες και τα ημερολόγια του ο Κάφκα εκφράζει ένα βαθύ συναίσθημα αποξένωσης απο την οικογένεια του και την εργασία του ως κατώτερος υπάλληλος. Τα βιογραφικά στοιχεία που χρησιμοποιεί στο έργο ο Κάφκα αποτελούν μέρος της πρώτης ύλης που ενσωματώθηκε στην νουβέλα. Θέματα που αναπτύσσονται στο έργο: Οικονομικές επιπτώσεις στις ανθρώπινες σχέσεις . Ο Γκρεγκορ έχει γίνει σκλάβος της οικογένειας αφού είναι ο μόνος που φέρνει χρήματα. Η οικογένεια δεν του συμπεριφέρεται ως ισότιμο μέλος (πιθανή εξαίρεση η αδερφή του) αλλά ως πηγή εισοδήματος. Χαρακτηριστικά, όταν αναγκάζεται η οικογένεια του να εργαστεί χάνεται και η επικοινωνία. Η καταπόνηση που φέρνουν οι απάνθρωπες συνθήκες εργασίας και η παραδοχή πως οι άνθρωποι είναι πολύτιμοι μόνο όσο κερδίζουν χρήματα κρατούν τον κάθε εργαζόμενο ξεκομμένο από τους άλλους . Ο Γκρεγκορ έχει ερμηνεύσει ως μια μεταφορά για τον άνθρωπο που καταπιέζεται απο το καπιταλιστικό σύστημα και ετσι αποξενώνεται απο την δουλειά , την οικογένεια και τελικά τον εαυτό του. Το οικογενειακό χρέος αποτελεί κεντρικό στοιχείο στην νουβέλα. Ο Γκρέγκορ σκέφτεται συνεχώς το χρέος προς την οικογένεια του όσο είναι καλά. Η αίσθηση του καθήκοντος και η ανάγκη για λεφτά είναι ισχυρότερη της απέχθειας για την δουλειά του μετά την μεταμόρφωση του η οικογένεια του τον φροντίζει απο χρέος. Του παρέχουν τροφή και του καθαρίζουν το δωμάτιο μέχρι που οι πράξεις αυτές γίνονται σιγά σιγά ρουτίνα για την αδερφή του που ανέλαβε την φροντίδα του . Επιθυμεί μόνο να θεωρηθεί ότι έχει κάνει το καθήκον της . Υποστηρίζει πως κανείς δεν μπορεί να τους κατηγορήσει για το παραμικρό και προτείνει να τον ξεφορτωθούν, ένα άλλο σημαντικό θεματολογικό πλαίσιο του έργου είναι η αποξένωση: Ο πρωταγωνιστής είναι αποξενωμένος από την δουλειά την οικογένεια του αλλά και από το κορμί του καθως δεν προσεξε την μταμορφωσή του . Μετά την μεταμόρφωση του αισθάνεται αποξενωμένος απο το δωμάτιο και το περιβάλλον του Αυτό είναι ένα ισχυρό κατηγορητήριο για την αποξένωσης που προκαλεί η σύγχρονη κοινωνία. Η ελευθερία και οι τρόποι διαφυγής : Ο ήρωας αισθάνεται φυλακισμένος στη δουλειά του λόγω του χρέους και όνειρό του είναι να καταφέρει να ξεπληρώσει τα οικογενειακά χρέη και να παραιτηθεί. Μέσω της μεταμόρφωσης του δραπετεύει απο τις αυστηρές απαιτήσεις της δουλειάς. Κάτι που όμως δεν του προσφέρει την ελευθερία καθώς τώρα είναι φυλακισμένος στο δωμάτιο του απο την οικογένεια του. Ετσι απο σκλαβος της δουλειάς μετατρέπται σε σκλαβος της οικογένειας χωρίς να υπάρχει τροπος εξισορρόπησης καθηκώντος - δουλειάς και στο τέλος παραμένει σκλαβος . Ο μόνος τρόπος διαφυγής είναι ο Θάνατος. Η ενοχή προέρχεται απο το χρέος προς την οιογένεια του που είνα το ισχυρότερο αίσθημα του Γκρέγκορ. Οταν μεταμορφώνεται είναι ανίκανος να εργαστεί και γεμίζει τύψεις όταν η οικογένεια του αναφέρει την λέξεη χρήματα ή όταν αναλογίζεται τον πόνο που τους προκάλεσε. Όντας ανήμπορος να τους συντηρήσει. Τον σκοτώνει τελικά η ενοχή του όταν αντιλαμβάνεται πως εμποδίζει την οικογένεια του να έχει μια καλύτερη ζωή. Αποφασίζει να πεθάνει γιαυτούς όπως ακριβώς έχει ζήσει για αυτούς. Προσωπική ταυτότητα: Ο ήρωας προσπαθεί μόνος στο δωμάτιο του μεταμορφωμένος να διαμορφώσει μαι ταυτότητα για τον εαυτό του, συνειδητοποιώντας πως έχει ζήσει ολόκληρη την ζωή του για τους άλλους, αγνοώντας τις δικές του ανάγκες. Δεν μπορεί όμως να ξεφύγει απο την υποχρέωση που νοιώθει προς την οικογένεια του και θέλει να τους διευκολύνει σε αντίθεση με αυτούς. Ο Γκρέκορ καταφέρνει να παραμελήσει την αυτοθυσία του μόνο στο τέλος του έργου. Οταν παραδέχεται πως η οικογένεια του τον παραμελεί . η αναζήτηση της ταυτότητας του μοιάζει μάταιη αφού ποτέ δεν είχε ταυτότητα. Ο Κάφκα στο διήγημα του χρησιμοποιεί την σύγκρουση ανάμεσα στην καταπιεστική κοινοτοπία της καθημερινότητας και τον ενδόμυχο πόνο .



Before The Law - Franz Kafka



Ελληνική παράσταση - Η Φαλακρή τραγουδίστρια.

3 comments:

Λεμέσια said...

Οι διάφορες ταυτότητες που διαθέτει ένας άνθρωπος, ακούσια ή εκούσια, σχηματίζουν μια πανοπλία που μπορεί να είναι βάρος, αλλά δεν παύει να προσφέρει και προστασία. Σε περίπτωση απογύμνωσης, αναγκαστικής ή όχι, οι διαδικασίες μέχρι τον καθορισμό της νέας ταυτότητας μπορούν να μοιάζουν με αυτές που περιγράφει ο Κάφκα στη μεταμόρφωση. Εδώ ο απολογισμός αποκαλείται "δυσοίωνος". Είναι όμως ο κανόνας; Η επίγνωση και η συνειδητοποίηση της αλλοτροίωσης και της αποξένωσης, δεν αποτελεί από μόνη της, ήδη το πρώτο βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση του αυτοπροσδιοριμού;

kyriakos said...

:)

Φαντάσου ότι κάθε άνθρωπος γεννιέται πανω σε ένα νησί. Για να φτάσεις στον αυτοπροσδιορισμό σου πρέπει να διασχίσεις τον ωκεανό κολυμπώντας μόνος χωρίς να ξέρεις ποτέ που και αν θα φτάσεις στο τέλος, μπορεί και να πνιγείς. Αν δεν κολυμπήσεις όμως θα μείνεις για πάντα στο νησί. Ο Γκρέκορ, αν δεν κάνω λάθος, δεν είχε επίγνωση της μεταμόρφωσης ή της αλλοτροίωσης του παρόλο που την προκάλεσε ο ίδιος στον εαυτό του. Είναι στη πραγματική φύση του ανθρώπου ο αυτοπροσδιορισμός; ή οδηγεί πάντα και για πάντα στην μεταμόρφωση και την αποξένωση;

ρίτσα~ said...

εθκιάβασα το

θθυμούμαι μόνο το ασφυχτικό αίσθημα αδιεξόδου που μου δημιούργησε. σαν να μεν έχει κανένα δρόμο να πάει

ήταν το ίδιο συναίσθημα με την πόρτα που κλείει στο βίτεο που έβαλες που ήταν πολλά ωραίο

ούλλες οι πόρτες κλειστές τζιαι τούτος μέσα σε ένα στενό γκρίζο διάδρομο